Naukowiec NASK laureatem Nagród Naukowych POLITYKI 2026

Dr inż. Sebastian Cygert kieruje Zakładem Bezpieczeństwa i Przejrzystości Sztucznej Inteligencji w NASK. Zajmuje się m.in. wykrywaniem podatności dużych modeli językowych i przeciwdziałaniem ich wykorzystywaniu do niebezpiecznych celów. Wcześniej współtworzył rozwiązania AI wspomagające diagnostykę nowotworów.

W czerwcu 2026 roku jako jeden z 60 ekspertów z całego świata został powołany do panelu naukowego Komisji Europejskiej ds. wdrażania AI Act. Zasiada w nim obok światowych autorytetów w dziedzinie sztucznej inteligencji, w tym Yoshuy Bengio, laureata Nagrody Turinga. W NASK zbudował zespół zajmujący się bezpieczeństwem AI i kieruje projektem badawczym finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki.

– W NASK chcemy przyciągać najlepszych naukowców i tworzyć im warunki do prowadzenia ambitnych badań. Sebastian Cygert jest przykładem, że ta strategia przynosi efekty. Jego osiągnięcia pokazują, że w NASK powstają zespoły badawcze, których praca ma znaczenie nie tylko dla Polski, ale również dla rozwoju bezpiecznej sztucznej inteligencji w Europie – mówi Dyrektor NASK, Radosław Nielek.

„Bezpieczeństwo AI przestało być niszą”. Sebastian Cygert o badaniach w NASK

Najpierw powołanie do grona 60 ekspertów doradzających Komisji Europejskiej, teraz Nagroda Naukowa POLITYKI. Co dla Ciebie oznacza to wyróżnienie?

Sebastian Cygert: – To przede wszystkim docenienie pracy mojego zespołu w NASK, ale też badaczy, z którymi wcześniej współpracowałem w ramach IDEAS czy Politechniki Gdańskiej. Ale cieszy mnie też coś więcej: jeszcze kilka lat temu bezpieczeństwo sztucznej inteligencji było tematem niszowym, traktowanym trochę jak science fiction. Fakt, że tak znakomite jury nagradza właśnie tę dziedzinę, pokazuje, że przestała być niszą i stała się jednym z kluczowych wyzwań naukowych i społecznych. Dla mnie to sygnał, że warto dalej iść tą drogą.

Masz za sobą doświadczenia w międzynarodowych ośrodkach badawczych, m.in. Amazon Research i New York University. Dlaczego zdecydowałeś się rozwijać swoje badania właśnie w NASK?

– Mam dość nietypową ścieżkę, jak na naukowca, bo sporo czasu spędziłem w firmach komercyjnych. Dzięki temu patrzę na badania trochę inaczej: interesuje mnie, czy dane rozwiązanie zadziała w praktyce, a nie tylko na papierze. W NASK to doświadczenie dobrze się sprawdziło. To instytut, dla którego bezpieczeństwo jest podstawą działalności, a ten temat zawsze był mi bliski. Do tego mam tu dużą swobodę w rozwijaniu własnych pomysłów, mogłem zbudować od podstaw zespół badawczy i wyjechać na staż do New York University. Tam zobaczyłem, jak naturalnie przenika się świat akademicki i biznesowy, i to zmieniło moje myślenie o tym, jak prowadzić badania w Polsce.

Jest też coś, czego nie zapewni praca w firmie technologicznej: niezależność. Żeby rzetelnie oceniać, jak bezpieczne są modele AI, trzeba patrzeć na nie z zewnątrz, a nie z perspektywy firmy, która je sprzedaje.

Zbudowałeś w NASK zespół badający bezpieczeństwo sztucznej inteligencji. Czym obecnie się zajmujecie i jakie zagrożenia związane z AI próbujecie ograniczać?

– Sztuczna inteligencja może być ogromnym wsparciem dla lekarzy, naukowców i wielu innych osób. Te same modele mogą jednak generować błędne lub zmanipulowane treści i być wykorzystywane do szkodliwych działań. Właśnie temu staramy się zapobiegać w naszym zespole.

Problem w tym, że firmy technologiczne działają dziś pod ogromną presją konkurencji. Coraz szybciej udostępniają nowe, bardziej zaawansowane modele i nie zawsze poświęcają wystarczająco dużo uwagi ich bezpieczeństwu. Zabezpieczenia bywają przez to łatwe do obejścia: czasem wystarczy odpowiednio sformułować pytanie, żeby model pomógł w szerzeniu dezinformacji czy przygotowaniu cyberataku.

Dlatego jednym z najważniejszych zadań naszego zespołu w NASK jest sprawdzanie, jak największe firmy zabezpieczają swoje modele, identyfikowanie ich słabości i wskazywanie, co należy poprawić. Chcemy, żeby rozwój sztucznej inteligencji szedł w parze z jej bezpieczeństwem.